Key Takeaways:
สูตรคณิตศาสตร์ ม.5 เทอม 1 ครอบคลุม 3 บทหลัก ได้แก่ ฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม, ฟังก์ชันตรีโกณมิติและการประยุกต์, และเวกเตอร์ในสามมิติ บทตรีโกณมิติมีจำนวนสูตรเยอะที่สุด การจำรูปวงกลมหนึ่งหน่วย สูตรผลบวก-ผลต่างมุม และสูตรมุมสองเท่าช่วยทำข้อสอบได้เร็วขึ้นอย่างมาก หัวใจสำคัญของ สูตรเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม คือการจัดรูปฐานให้เท่ากันและการใช้สมบัติการสลับปลด log เพื่อแก้สมการ การคำนวณ สูตรเวกเตอร์ ต้องแยกแยะระหว่าง ผลคูณเชิงสเกลาร์ (Dot Product) ที่ได้ผลลัพธ์เป็นตัวเลข กับ ผลคูณเชิงเวกเตอร์ (Cross Product) ที่ได้ผลลัพธ์เป็นเวกเตอร์ตั้งฉาก
Table of Contents
การเรียนคณิตศาสตร์ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ถือเป็นช่วงเวลาสำคัญอย่างยิ่งสำหรับการสร้างฐานความรู้เข้มข้น โดยเฉพาะในเทอม 1 ที่รวบรวมบทเรียนระดับตำนานซึ่งถูกนำไปใช้ออกข้อสอบมากที่สุดทั้งในการสอบเก็บคะแนน สอบกลางภาค สอบปลายภาค และการสอบเข้ามหาวิทยาลัย เช่น A-Level และ TPAT การมีคลัง สูตรคณิตศาสตร์ ม.5 เทอม 1 ที่แม่นยำและเข้าใจถึงที่มา จะช่วยให้นักเรียนประหยัดเวลาในการทำข้อสอบและเพิ่มความมั่นใจได้อย่างมหาศาล
สมัครเรียนคอร์สคณิตศาสตร์ ม.ปลาย : Pack 3 คณิตศาสตร์ ม.ปลาย (8209-8211) กับ OnDemand
รวมสูตรบทที่ 1: ฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียล และฟังก์ชันลอการิทึม (Exponential & Logarithmic Functions)
บทนี้พูดถึงการเติบโตและการลดลงอย่างรวดเร็ว หัวใจสำคัญคือการเข้าใจความสัมพันธ์ที่เป็นฟังก์ชันผันกลับ (Inverse Function) ระหว่าง Expo และ Log รวมทั้งการประยุกต์ใช้ สูตรเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม
สมบัติของเลขยกกำลังและฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียล
กำหนดให้ a, b > 0 และ m, n \in \mathbb{R}
- การคูณและการหารเลขยกกำลัง: a^m \cdot a^n = a^{m+n} และ \frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}
- การยกกำลังซ้อนและการกระจาย: (a^m)^n = a^{mn} และ (ab)^n = a^n b^n
- กำลังเป็นลบและเศษส่วน: a^{-n} = \frac{1}{a^n} และ a^{\frac{m}{n}} = \sqrt[n]{a^m}
สมบัติสำคัญของฟังก์ชันลอการิทึม (Logarithm Properties)
- นิยามของการเปลี่ยนเอกซ์โพเนนเชียลเป็นลอการิทึม: y = a^x \iff x = \log_a y โดยที่ a > 0, a \neq 1 และ y > 0
สมบัติของ Logarithm | สูตร KaTeX | คำอธิบาย / ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
Log ผลคูณ | \log_a(MN) = \log_a M + \log_a N | แยกเป็นผลบวก (ฐานต้องเหมือนกัน) |
Log ผลหาร | \log_a\left(\frac{M}{N}\right) = \log_a M – \log_a N | แยกเป็นผลลบ |
การตบเลขชี้กำลัง | \log_a (M^k) = k \log_a M และ \log_{a^p} M = \frac{1}{p} \log_a M | เลขกำลังของหลัง Log นำมาคูณ, เลขกำลังของฐานนำมาหาร |
การเปลี่ยนฐาน Log | \log_a b = \frac{\log_c b}{\log_c a} = \frac{1}{\log_b a} | ใช้บ่อยมากเมื่อเจอโจทย์ฐานไม่เท่ากัน |
Log ฐานตัวเอง & Log 1 | \log_a a = 1 และ \log_a 1 = 0 | ค่าพื้นฐานที่ต้องจำให้ได้แม่นยำ |
การสลับฐานปลด Log | a^{\log_a M} = M และ a^{\log_b c} = c^{\log_b a} | ใช้ในการจัดรูปสมการซับซ้อน |
รวมสูตรบทที่ 2: ฟังก์ชันตรีโกณมิติและการประยุกต์ (Trigonometric Functions & Applications)
บทตรีโกณมิติถือเป็นบทที่มีสูตรค่อนข้างเยอะที่สุดในการสอบ สูตรคณิตศาสตร์ ม.5 เทอม 1 โดย สูตรตรีโกณมิติ ม.5 ที่ออกสอบประจำสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักๆ ได้ดังนี้
เอกลักษณ์ตรีโกณมิติพื้นฐาน (Fundamental Identities)
- \sin^2\theta + \cos^2\theta = 1
- 1 + \tan^2\theta = \sec^2\theta
- 1 + \cot^2\theta = \csc^2\theta
- \tan\theta = \frac{\sin\theta}{\cos\theta}, \sec\theta = \frac{1}{\cos\theta}, \csc\theta = \frac{1}{\sin\theta}
สูตรผลบวกและผลต่างของมุม (Sum and Difference Formulas)
สูตรกลุ่มนี้เป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับใช้นำไปพิสูจน์สูตรอื่นๆ ต่อไป:
- \sin(A \pm B) = \sin A \cos B \pm \cos A \sin B
- \cos(A \pm B) = \cos A \cos B \mp \sin A \sin B (สังเกตเครื่องหมายตรงข้าม)
- \tan(A \pm B) = \frac{\tan A \pm \tan B}{1 \mp \tan A \tan B}
สูตรมุมสองเท่าและมุมสามเท่า (Double & Triple Angle Formulas)
ฟังก์ชัน | สูตรมุมสองเท่า (2\theta) | สูตรมุมสามเท่า (3\theta) |
|---|---|---|
Sine | \sin 2\theta = 2\sin\theta\cos\theta = \frac{2\tan\theta}{1+\tan^2\theta} | \sin 3\theta = 3\sin\theta – 4\sin^3\theta |
Cosine | \cos 2\theta = \cos^2\theta – \sin^2\theta = 2\cos^2\theta – 1 = 1 – 2\sin^2\theta | \cos 3\theta = 4\cos^3\theta – 3\cos\theta |
Tangent | \tan 2\theta = \frac{2\tan\theta}{1-\tan^2\theta} | \tan 3\theta = \frac{3\tan\theta – \tan^3\theta}{1 – 3\tan^2\theta} |
กฎของไซน์และกฎของโคไซน์ (Law of Sines & Cosines)
สำหรับการแก้สามเหลี่ยมใดๆ ที่มีด้าน a, b, c ตรงข้ามกับมุม A, B, C:
- กฎของไซน์ (Law of Sines): \frac{a}{\sin A} = \frac{b}{\sin B} = \frac{c}{\sin C} = 2R (เมื่อ R คือรัศมีวงกลมล้อมรอบสามเหลี่ยม)
- กฎของโคไซน์ (Law of Cosines):
a^2 = b^2 + c^2 – 2bc \cos A
b^2 = a^2 + c^2 – 2ac \cos B
c^2 = a^2 + b^2 – 2ab \cos C - พื้นที่รูปสามเหลี่ยม: \text{Area} = \frac{1}{2}ab \sin C = \frac{1}{2}bc \sin A = \frac{1}{2}ca \sin B
รวมสูตรบทที่ 3: เวกเตอร์ในสามมิติ (Vectors)
เวกเตอร์เป็นบทเรียนที่มีการเชื่อมโยงกับวิชาฟิสิกส์อย่างใกล้ชิด สูตรเวกเตอร์ เน้นทั้งขนาด ทิศทาง และการดำเนินการเชิงพีชคณิต
ขนาดของเวกเตอร์และเวกเตอร์หนึ่งหน่วย
ถ้ากำหนดให้ \vec{u} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k} = \begin{bmatrix} a \\ b \\ c \end{bmatrix}
- ขนาดของเวกเตอร์: |\vec{u}| = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}
- เวกเตอร์หนึ่งหน่วยในทิศทางเดียวกับ \vec{u}: \hat{u} = \frac{\vec{u}}{|\vec{u}|}
ผลคูณเชิงสเกลาร์ (Dot Product)
ให้ \vec{u} = a_1\hat{i} + b_1\hat{j} + c_1\hat{k} และ \vec{v} = a_2\hat{i} + b_2\hat{j} + c_2\hat{k}
- นิยามเชิงพีชคณิต: \vec{u} \cdot \vec{v} = a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2 (ผลลัพธ์เป็นสเกลาร์/ตัวเลข)
- นิยามเชิงเรขาคณิต: \vec{u} \cdot \vec{v} = |\vec{u}||\vec{v}|\cos\theta (เมื่อ \theta คือมุมระหว่างเวกเตอร์ 0^\circ \le \theta \le 180^\circ)
- เงื่อนไขการตั้งฉาก: \vec{u} \perp \vec{v} \iff \vec{u} \cdot \vec{v} = 0
ผลคูณเชิงเวกเตอร์ (Cross Product) และการประยุกต์
ผลคูณเชิงเวกเตอร์ใช้ได้ในระบบ 3 มิติ ผลลัพธ์จะเป็นเวกเตอร์ใหม่ที่ตั้งฉากกับทั้ง \vec{u} และ \vec{v}
- สูตร Cross Product:
\vec{u} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{vmatrix} = (b_1 c_2 – b_2 c_1)\hat{i} – (a_1 c_2 – a_2 c_1)\hat{j} + (a_1 b_2 – a_2 b_1)\hat{k} - ขนาดของ Cross Product: |\vec{u} \times \vec{v}| = |\vec{u}||\vec{v}|\sin\theta
- พื้นที่สี่เหลี่ยมด้านขนาน: \text{Area} = |\vec{u} \times \vec{v}|
- พื้นที่สามเหลี่ยมที่มี \vec{u}, \vec{v} เป็นด้าน: \text{Area} = \frac{1}{2}|\vec{u} \times \vec{v}|
- ปริมาตรของกล่องสี่เหลี่ยมด้านขนาน (Triple Scalar Product): \text{Volume} = |\vec{u} \cdot (\vec{v} \times \vec{w})|
เทคนิคการจำสูตรและการเตรียมตัวสำหรับสอบคณิต ม.5
การทบทวน สูตรคณิตศาสตร์ ม.5 เทอม 1 ไม่ใช่เพียงแค่การท่องจำแบบนกแก้วนกขุนทอง แต่ต้องอาศัยเทคนิคในการทำความเข้าใจเพื่อสร้างความจำที่ยั่งยืน:
- เข้าใจที่มาของสูตร: เช่น การจำสูตร \cos 2\theta ได้จากการแทนค่า B = A ในสูตร \cos(A+B) จะทำให้เราไม่ต้องท่องแยกอิสระ
- ฝึกทำโจทย์แบ่งตามระดับ: นำสูตรที่สรุปไว้มาเปิดดูควบคู่กับการทำโจทย์สั้นๆ ก่อน เมื่อเริ่มคล่องค่อยปิดแผ่นสรุปเพื่อทดสอบความจำ
- สร้าง Map เชื่อมโยง: มองภาพรวมว่า สูตรเอกซ์โพเนนเชียลและลอการิทึม แปลงกลับไปกลับมาระหว่างกันอย่างไร หรือ สูตรตรีโกณมิติ ม.5 เชื่อมโยงกับเวกเตอร์ผ่าน Dot Product \cos\theta อย่างไร
สอบถามรายละเอียดคอร์สเรียนเพิ่มเติม
- Add Line : Ondemand Education
- โทรศัพท์ : 02-251-9456 (08.00-20.00)
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
Q: ในบรรดา 3 บทของ ม.5 เทอม 1 บทไหนออกสอบ A-Level มากที่สุด?
A: บทตรีโกณมิติ และ ฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียล/ลอการิทึม เป็นบทที่ออกสอบมากที่สุด โดยมักจะนำไปประยุกต์ร่วมกับบทอื่นๆ เช่น แคลคูลัส หรือลำดับและอนุกรม ดังนั้นการจำสูตรตรีโกณและสมบัติ Log ให้แม่นยำจึงจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับ สอบคณิต ม.5 และ A-Level
Q: ถ้าจำสูตรตรีโกณมิติทั้งหมดไม่ได้ ควรเน้นจำกลุ่มสูตรไหนก่อน?
A: ควรเน้นจำ 3 กลุ่มหลัก คือ 1) เอกลักษณ์พื้นฐาน \sin^2\theta + \cos^2\theta = 1 2) สูตรผลบวก-ผลต่างมุม \sin(A\pm B), \cos(A\pm B) และ 3) กฎของไซน์และกฎของโคไซน์ เพราะสูตรกลุ่มนี้สามารถนำไปใช้อุปนัยต่อยอดเพื่อแก้โจทย์ได้เกือบทั้งหมด
Q: Dot Product กับ Cross Product ในบทเวกเตอร์ต่างกันอย่างไร?
A: Dot Product (\vec{u} \cdot \vec{v}) ได้ผลลัพธ์ออกมาเป็น **สเกลาร์ (ตัวเลข)** นิยมใช้หาขนาดมุมระหว่างเวกเตอร์และเช็คการตั้งฉาก ส่วน Cross Product (\vec{u} \times \vec{v}) ได้ผลลัพธ์ออกมาเป็น **เวกเตอร์ใหม่** ที่ตั้งฉากกับเวกเตอร์เดิม นิยมใช้หาพื้นที่และปริมาตรในสามมิติ

ทีมวิชาการและแนะแนวการศึกษา OnDemand | OnDemand Academic & Career Advisory Team
ทีมพี่ ๆ ติวเตอร์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านวิทย์-คณิต และการเตรียมสอบ TCAS (TGAT, TPAT, A-Level) ประสบการณ์กว่า 18 ปี พร้อมดูแลน้อง ๆ ในสไตล์แบบ “”พี่สอนน้อง”” ที่เน้นความเข้าใจจริง เทคนิคทำโจทย์แม่นยำ เป็นพาร์ตเนอร์ทางการศึกษาที่น่าเชื่อถือของน้อง ๆ และผู้ปกครอง


