สรุปสูตรออกสอบบ่อยวิชาคณิตศาสตร์ ม.ปลาย

Banner 1300x500px 100 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

Key Takeaways

สูตรคณิตศาสตร์ถือเป็นหัวใจสำคัญและเครื่องมือพื้นฐานที่สำหรับในวิชาคณิตศาสตร์พื้นฐานและคณิตศาสตร์เพิ่มเติม การจดจำสูตรควบคู่ไปกับความเข้าใจในการนำไปประยุกต์ใช้จึงเป็นทักษะสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเตรียมตัวสอบเข้ามหาวิทยาลัยในวิชา A-Level คณิตศาสตร์

แต่เนื่องจากเนื้อหาคณิตศาสตร์ ม.ปลาย นั้นมีสูตรเยอะมาก ยากจะท่องจำได้ทั้งหมด และอาจทำให้น้องหลาย ๆ คนถอดใจ พี่จึงได้ทำการคัดสูตรคณิตศาสตร์ที่เป็นหัวใจสำคัญและออกสอบบ่อยที่สุดมารวมไว้ให้ในที่เดียว เพื่อประหยัดเวลาในการทบทวน และช่วยให้น้อง ๆ พร้อมหยิบสูตรสำเร็จเหล่านี้ไปโกยคะแนนในสนามสอบจริงได้อย่างแม่นยำและมั่นใจที่สุด!

Table of Contents

รวมสูตรออกสอบบ่อย คณิต ม.4 

เซต (Set)

  • จำนวนสับเซตของเซตที่มีสมาชิก n ตัว เท่ากับ 2^n
  • จำนวนสมาชิกของเพาเวอร์เซตของเซต A เท่ากับ n(P(A)) = 2^{n(A)}
  • n(A \cup B) = n(A) + n(B) – n(A \cap B)
  • n(A \cup B \cup C) = n(A) + n(B) + n(C) – n(A \cap B) – n(A \cap C) – n(B \cap C) + n(A \cap B \cap C)

ตรรกศาสตร์ (Logic)

  • ตารางค่าความจริง

ตัวเชื่อม

สัญลักษณ์

จุดสังเกตสำคัญ

และ 

\land

เป็นจริง (T) เมื่อ จริงคู่ เท่านั้น

หรือ

\lor

เป็นเท็จ (F) เมื่อ เท็จคู่ เท่านั้น

ถ้า…แล้ว…

\rightarrow

เป็นเท็จ (F) กรณีเดียวคือ หน้าจริง หลังเท็จ (T \rightarrow F)

ก็ต่อเมื่อ

\leftrightarrow

เป็นจริง (T) เมื่อ เหมือนกัน (T \leftrightarrow T หรือ F \leftrightarrow F)

รูปแบบการสมมูลกันของประพจน์ที่สำคัญ

  • \sim(\sim P) \equiv P
  • P \rightarrow Q \equiv \sim P \lor Q \equiv \sim Q \rightarrow \sim P
  • P \leftrightarrow Q \equiv (P \rightarrow Q) \land (Q \rightarrow P)
  • \sim(P \land Q) \equiv \sim P \lor \sim Q และ \sim(P \lor Q) \equiv \sim P \land \sim Q

จำนวนจริง (Real Number)

  • ทฤษฎีบทเศษเหลือ

ถ้า P(x) หารด้วย x – c เศษที่ได้จะเท่ากับ P(c)

และถ้า P(c) = 0 จะได้ว่า x – c หาร P(x) ลงตัว หรือเป็นตัวประกอบของ P(x)

  • นิยามของค่าสัมบูรณ์
    • |x| = x เมื่อ x > 0
    • |x| = 0 เมื่อ x = 0
    • |x| = -x เมื่อ x < 0
  • สมบัติของค่าสัมบูรณ์ที่ควรรู้
  1. |x| = a ก็ต่อเมื่อ x = a หรือ x = -a (เมื่อ a \ge 0)
  2. |x| < a ก็ต่อเมื่อ -a < x < a
  3. |x| > a ก็ต่อเมื่อ x < -a หรือ x > a

เรขาคณิตวิเคราะห์และภาคตัดกรวย (Analytic Geometry & Conic Section)

เรขาคณิตวิเคราะห์

  • ระยะทางระหว่างจุดสองจุด: d = \sqrt{(x_2 – x_1)^2 + (y_2 – y_1)^2}
  • ความชัน (m): m = \frac{y_2 – y_1}{x_2 – x_1}
  • ระยะห่างระหว่างจุดกับเส้นตรง: d = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}

ภาคตัดกรวย

กราฟ

สมการรูปแบบมาตรฐาน

วงกลมจุดศูนย์กลาง (h,k)

(x – h)^2 + (y – k)^2 = r^2

พาราโบลาจุดยอด (h,k)

(x – h)^2 = 4c(y – k) (หงาย/คว่ำ)

(y – k)^2 = 4c(x – h) (ตะแคงขวา/ซ้าย)

วงรีจุดศูนย์กลาง (h,k)

\frac{(x – h)^2}{a^2} + \frac{(y – k)^2}{b^2} = 1 (วงรีนอน)

\frac{(x – h)^2}{b^2} + \frac{(y – k)^2}{a^2} = 1 (วงรีตั้ง)

โดยที่ a^2 = b^2 + c^2

ไฮเพอร์โบลาจุดศูนย์กลาง (h,k)

\frac{(x – h)^2}{a^2} – \frac{(y – k)^2}{b^2} = 1 (ไฮเพอร์โบลานอน)

\frac{(y – k)^2}{a^2} – \frac{(x – h)^2}{b^2} = 1 (ไฮเพอร์โบลาตั้ง)

โดยที่ c^2 = a^2 + b^2

ความสัมพันธ์และฟังก์ชัน (Relations and Functions)

  • โดเมน D_r คือเซตของสมาชิกตัวหน้าของคู่อันดับใน r

เรนจ์ R_r คือเซตของสมาชิกตัวหลังของคู่อันดับใน r

โดยมีหลักการหาโดเมนและเรนจ์ของความสัมพันธ์จากเงื่อนไข ดังนี้

โดเมน (x)

เรนจ์ (y)

  1. จัจัด y ในเทอมของ x
  2. จารณาค่า x ที่ทำให้หาค่า y ได้
  1. จัด x ในเทอมของ y
  2. จารณาค่า y ที่ทำให้หาค่า x ได้

หลักการพิจารณา

  1. ตัวส่วน \neq 0
  2. |◻|0
  3. คู่◻0 และ ◻0
  4. ◻คู่0
  • หลักการพิจารณาฟังก์ชัน
  1. แบบแจกแจงสมาชิก

ถ้ามี x ที่จับกับ y หลายตัว \rightarrow ไม่เป็นฟังก์ชัน

  1. แบบบอกเงื่อนไข

แทนค่า x 1 ค่า แล้วได้ y มากกว่า 1 ค่า \rightarrow ไม่เป็นฟังก์ชัน

  1. กราฟ

ลากเส้นขนานแกน Y ตัดกราฟมากกว่า 1 จุด \rightarrow ไม่เป็นฟังก์ชัน

  • สมบัติที่สำคัญของฟังก์ชันอินเวอร์ส
  1. D_{f^{-1}} = R_f และ R_{f^{-1}} = D_f
  2. (y, x) \in f^{-1} ก็ต่อเมื่อ (x, y) \in f

ฟังก์ชันเอกซ์โพเนนเชียลและฟังก์ชันลอการิทึม (Exponential & Logarithm)

  • สมบัติของเลขยกกำลังที่ควรรู้
  1. a^m \cdot a^n = a^{m+n}
  2. \frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}
  3. (a^m)^n = a^{mn}
  4. (ab)^n = a^n b^n
  5. \left(\frac{a}{b}\right)^n = \frac{a^n}{b^n}
  6. a^{-n} = \frac{1}{a^n}
  7. a^0 = 1 (เมื่อ a \neq 0)
  • สมบัติของลอการิทึมที่ควรรู้
  1. \log_a (mn) = \log_a m + \log_a n
  2. \log_a \left(\frac{m}{n}\right) = \log_a m – \log_a n
  3. \log_a (m^p) = p \log_a m
  4. \log_a a = 1 และ \log_a 1 = 0
  5. \log_b a = \frac{\log_c a}{\log_c b}
  6. a^{\log_a x} = x

รวมสูตรออกสอบบ่อย คณิต ม.5

ฟังก์ชันตรีโกณมิติ (Trigonometry)

  • เอกลักษณ์ตรีโกณมิติ
  1. \sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1
  2. 1 + \tan^2 \theta = \sec^2 \theta
  3. 1 + \cot^2 \theta = \csc^2 \theta
  • สูตรผลบวก-ผลต่างมุม:
  1. \sin(A \pm B) = \sin A \cos B \pm \cos A \sin B
  2. \cos(A \pm B) = \cos A \cos B \mp \sin A \sin B
  3. \tan(A \pm B) = \frac{\tan A \pm \tan B}{1 \mp \tan A \tan B}
  • สูตรมุมสองเท่า:
  1. \sin 2A = 2 \sin A \cos A = \frac{2 \tan A}{1 + \tan^2 A}
  2. \cos 2A = \cos^2 A – \sin^2 A = 2\cos^2 A – 1 = 1 – 2\sin^2 A = \frac{1 – \tan^2 A}{1 + \tan^2 A}
  3. \tan 2A = \frac{2 \tan A}{1 – \tan^2 A}
  • ฟังก์ชันตรีโกณมิติกับเรขาคณิต
  1. กฎของโคไซน์
a^2 = b^2 + c^2 – 2bc \cos A b^2 = a^2 + c^2 – 2ac \cos B c^2 = a^2 + b^2 – 2ab \cos C
  1. กฎของไซน์
\frac{a}{\sin A} = \frac{b}{\sin B} = \frac{c}{\sin C} = 2R

เมทริกซ์ (Matrix)

  • สมบัติของดีเทอร์มิแนนต์
  1. \det(AB) = \det(A) \det(B)
  2. \det(A^T) = \det(A)
  3. \det(A^{-1}) = \frac{1}{\det(A)}
  4. \det(kA) = k^n \det(A) โดยที่ n คือมิติของ A
  • อินเวอร์สการคูณของเมทริกซ์

image9 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

เวกเตอร์ (Vector)

  • เวกเตอร์ในระบบพิกัดฉากสองมิติและสามมิติ

image12 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

  • ผลคูณเชิงสเกลาร์ (Dot Product)

image13 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

  • ผลคูณเชิงเวกเตอร์ (Cross Product)

image8 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

และ |\vec{u} \times \vec{v}| = |\vec{u}||\vec{v}|\sin\theta โดย \theta เป็นมุมแบบหางต่อหาง

จำนวนเชิงซ้อน (Complex Numbers)

จำนวนเชิงซ้อนประกอบด้วยส่วนจริงและส่วนจินตภาพ z = a + bi, โดยที่ i^2 = -1

  • |z|^2 = z \cdot \bar{z} = a^2 + b^2
  • รูปเชิงขั้ว (Polar Form): z = r(\cos\theta + i \sin\theta) = r\,\text{cis}\,\theta โดยที่ r = |z| = \sqrt{a^2 + b^2} และ \tan\theta = \frac{b}{a}
  • ทฤษฎีบทของจำนวนเชิงซ้อนในรูปเชิงขั้ว (De Moivre’s Theorem): z^n = r^n(\cos n\theta + i \sin n\theta)
  • ถ้า z = a + bi เป็นคำตอบของสมการพหุนามดีกรี n ที่สัมประสิทธิ์ทุกตัวเป็นจำนวนจริง แล้วสังยุค \bar{z} = a – bi จะเป็นคำตอบของสมการนั้นด้วย

หลักการนับและความน่าจะเป็น (Probability)

  • ความน่าจะเป็นของเหตุการณ์ P(E) = \frac{n(E)}{n(S)} โดย 0 \le P(E) \le 1
  • ถ้ามีของ n สิ่งที่แตกต่างกัน:
  1. เลือกมาเรียงเป็นเส้นตรง r สิ่ง ได้ P_{n,r} = \frac{n!}{(n-r)!} วิธี
  2. เลือกมาจัดหมู่ r สิ่ง ได้ C_{n,r} = \binom{n}{r} = \frac{n!}{(n-r)!r!} วิธี
  3. นำมาเรียงเป็นวงกลม (มองได้ด้านเดียว) ได้ (n-1)! วิธี

รวมสูตรออกสอบบ่อย คณิต ม.6

ลำดับและอนุกรม (Sequences & Series)

ประเภท

สูตรพจน์ทั่วไปของลำดับ (a_n)

สูตรอนุกรมจำกัด
(S_n)

เลขคณิต

a_n = a_1 + (n-1)d S_n = \frac{n}{2}(a_1 + a_n) = \frac{n}{2}[2a_1 + (n-1)d]

เรขาคณิต

a_n = a_1 r^{n-1}

S_n = \frac{a_1(1 – r^n)}{1 – r} = \frac{a_1(r^n – 1)}{r – 1} (เมื่อ r \neq 1)

แคลคูลัส (Calculus)

  • ฟังก์ชัน f(x) จะต่อเนื่องที่ x = a ก็ต่อเมื่อ
  1. f(a) หาค่าได้
  2. \lim_{x \to a} f(x) หาค่าได้
  3. \lim_{x \to a} f(x) = f(a)
  • สูตรการหาอนุพันธ์

image10 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

  • สูตรการอินทิเกรต

image7 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

สถิติ (Statistics)

  • สูตรการหาค่ากลางของข้อมูล
  1. ค่าเฉลี่ยเลขคณิต : \bar{x} = \frac{\sum_{i=1}^n x_i}{n} หรือ \mu = \frac{\sum_{i=1}^N x_i}{N}
  2. มัธยฐาน : เรียงข้อมูลจากน้อยไปมาก หาตำแหน่งมัธยฐานด้วยสูตร \frac{N+1}{2} มัธยฐานคือค่าที่ตำแหน่งนั้น
  3. ฐานนิยม : ค่าของข้อมูลที่ซ้ำกันมากที่สุด
  • สูตรส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ประชากร

กลุ่มตัวอย่าง

\sigma = \sqrt{\frac{\sum (x_i – \mu)^2}{N}} s = \sqrt{\frac{\sum (x_i – \bar{x})^2}{n – 1}}
  • ค่ามาตรฐาน z = \frac{x – \mu}{\sigma} หรือ z = \frac{x – \bar{x}}{s}

ตัวแปรสุ่มและการแจกแจงความน่าจะเป็น (Random Variables)

  • ค่าคาดหมายของตัวแปรสุ่มไม่ต่อเนื่อง : E(X) = \mu = \sum x_i P(X = x_i)
  • การแจกแจงทวินาม : P(X = x) = \binom{n}{x} p^x (1-p)^{n-x}
  • การแจกแจงความน่าจะเป็นของตัวแปรสุ่มต่อเนื่อง

image11 - สถาบันกวดวิชา OnDemand

สอบถามรายละเอียดคอร์สเรียนเพิ่มเติม

คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับเนื้อหาและสูตรคณิตศาสตร์ ม.ปลาย

ฟังก์ชัน Exponential & Logarithm มีจุดไหนที่คนมักจะพลาด?

A: ข้อควรระวังที่คนมักจะพลาดกันคือ “เงื่อนไขหลัง log และฐานของ log” โดยหลัง log ต้องมากกว่า 0 และ ฐานของ log ต้องมากกว่า 0 และห้ามเป็น 1 (นั่นคือ ใน \log_a x จะต้องได้ x > 0, a > 0 และ a \neq 1) เวลาแก้สมการหรืออสมการได้คำตอบออกมาเสร็จแล้ว ต้องเอาคำตอบกลับไป “ตรวจเงื่อนไข” นี้เสมอ

A: เพราะข้อสอบตรีโกณมิตินี้ไม่ได้วัดแค่ว่าจำสูตรได้ไหม แต่เราต้องมองโจทย์ให้ออกและยังต้องมีทักษะในการจัดรูปอีกด้วย แนะนำว่าเวลาท่องสูตรให้ฝึกมองเชื่อมโยงด้วย เช่น เห็น \sin 2\theta ต้องคิดคำนวณในใจต่อทันทีว่าจะแตกร่างเป็น 2\sin\theta\cos\theta เพื่อไปตัดกับตัวส่วนได้ไหม ที่สำคัญที่สุดคือต้องเน้นทำโจทย์เยอะๆ อย่างสม่ำเสมอ จะช่วยทำให้น้องทำโจทย์ตรีโกณมิติได้ดีขึ้นอย่างแน่นอน

A: บทนี้มักจะออกข้อสอบเกี่ยวกับสถานการณ์ในชีวิตประจำวัน เช่น คำนวณหาโอกาสชนะเกม, การสุ่มตรวจสินค้าดี-เสีย ถือว่าเป็นบทน่าเก็บอีกบทหนึ่ง เนื่องจากมีสูตรไม่เยอะมากเท่ากับบทอื่น

A: ลองมองหา “ตัวแปรที่ยกกำลังสอง”

ถ้า x หรือ y ตัวใดตัวหนึ่งยกกำลังสองแค่ตัวเดียว = เป็นกราฟพาราโบลาแน่นอน

ถ้าทั้ง x และ y ยกกำลังสองทั้งคู่ แล้ว

  • เครื่องหมายตรงกลางเป็นเครื่องหมายบวก (+) และตัวเลขหน้า x^2 กับ y^2 เท่ากัน = เป็นกราฟวงกลม
  • เครื่องหมายตรงกลางเป็นเครื่องหมายบวก (+) และตัวเลขหน้า x^2 กับ y^2 ไม่เท่ากัน = เป็นกราฟวงรี
  • เครื่องหมายตรงกลางเป็นเครื่องหมายลบ (-) = เป็นกราฟไฮเพอร์โบลา
เหลือเวลาอีก
วัน
ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

วัน
ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที
เหลือเวลาอีก
ขั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที
ชั่วโมง
นาที
วัน
ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

พบกับข้อเสนอพิเศษสำหรับลูกค้าเก่า

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

ชั่วโมง
นาที

วันนี้เท่านั้น! รับ ID Book ฟรีทันที

ที่สาขาออนดีมานด์

พี่ออนดี้ส่งโมเมนต์สุดพิเศษให้น้อง

ต้อนรับวันวาเลนไทน์

ดีลดี ดีลเดียวก่อนหมดวันแห่งความรัก สมัครเลย

บัตรติว 100 ที่นั่งสุดท้าย เท่านั้น

วัน
ชั่วโมง

โค้งสุดท้ายแล้ว เหลือเวลา

00
ชั่วโมง
00
นาที

ข้อเสนอพิเศษมีเวลา

วัน
ชั่วโมง
นาที

ข้อเสนอพิเศษมีเวลา

วัน
ชั่วโมง
นาที

เหลือเวลา

00
ชั่วโมง
00
นาที

โค้งสุดท้าย TPAT3 เหลือเวลา

วัน

พี่ออนดีมานด์มีตัวช่วยพิเศษ

00
วัน
00
ชั่วโมง

เหลือเวลา

00
วัน
00
ชั่วโมง

เหลือเวลา

00
ชั่วโมง
00
นาที

วันสุดท้ายแล้ว

เหลือเวลา
00
วัน
00
ชั่วโมง